Odorless (Kokusuz) Mürekkep Nedir? Solvent ve Eco Solvent'ten Farkı

Konica Minolta veya Starfire kafalı bir billboard makinesiyle çalışıyorsanız klasik solvent mürekkebin keskin kokusunu iyi bilirsiniz. Bu koku atölyede çalışanları yorar, yan ofisten ve komşulardan şikâyete yol açar. Odorless (kokusuz) mürekkep, bu makinelerde koku sorununu büyük ölçüde azaltmak için geliştirilmiş düşük kokulu bir eco solvent mürekkeptir.

Bu rehberde odorless mürekkebin ne olduğunu ve klasik solvent ile eco solventten farkını anlatıyoruz. Hangi kafalarda kullanılabildiğini, kimin işine yaradığını ve klasik solventten geçişte hangi adımların izleneceğini gösteriyoruz. Isıtıcı ve kuruma ayarını, "kokusuz" etiketinin güvenlik açısından ne anlama geldiğini de açıklıyoruz.

1. Odorless (kokusuz) mürekkep nedir?

Odorless, İngilizcede "kokusuz" anlamına gelir. Baskı sektöründe bu ad, klasik (sert) solvent mürekkeplere göre çok daha düşük kokulu çözücüler kullanılarak hazırlanan eco solvent mürekkepler için kullanılır. Tamamen kokusuz bir mürekkep yoktur. Ancak kapalı bir atölyede klasik solventle odorless arasındaki fark ilk gün hissedilir.

Odorless mürekkebi ayrı bir grup olarak ele almamızın nedeni kullanıldığı makinelerdir. Klasik eco solvent mürekkepler çoğunlukla Epson kafalı makinelerde kullanılır. Odorless serisi ise geleneksel olarak klasik solvent basan Konica Minolta ve Starfire kafalı, 3,2 ve 5 metrelik endüstriyel makineler için geliştirilmiştir. Böylece büyük format üretim yapan bir atölye, makinesini değiştirmeden daha az kokan bir mürekkebe geçebilir.

Eco solvent mürekkeplerin genel yapısını, hangi medyalara basıldığını ve diğer mürekkep türleriyle farkını eco solvent mürekkep rehberimizde anlattık. Bu yazıda odorless'a özgü konulara odaklanıyoruz.

2. Klasik solvent, eco solvent ve odorless arasındaki fark

Üç mürekkep de çözücü (solvent) bazlıdır. Fark, kullanılan çözücünün ne kadar agresif ve uçucu olduğundadır. Agresif çözücü, medyanın yüzeyini hafifçe çözerek mürekkebi içine işler ve çok hızlı uçar. Bu, güçlü tutunma ve hızlı kuruma sağlar; ama koku ve buhar da bu yüzden fazladır. Daha yumuşak çözücüler kokuyu azaltır, buna karşılık kuruma için daha fazla ısı ve süre ister.

* NEOM Ink Odorless için. Dış mekân dayanımı medyaya, baskı yoğunluğuna, laminasyona, cephenin güneş almasına ve iklime göre değişir.

3. Odorless mürekkep hangi kafalarda kullanılır?

Mürekkep seçerken makinenin markasından çok kafanın modeli önemlidir. Aynı marka makinenin farklı modellerinde farklı kafalar olabilir. NEOM Ink Odorless serisi şu kafalar için formüle edilmiştir:

Kafanızın tam modelini, kafa üzerindeki etiketten veya makinenin teknik belgesinden öğrenebilirsiniz. Kafa ailelerinin farklarını ve hangi işte hangisinin öne çıktığını dijital baskı kafaları rehberimizde karşılaştırdık.

4. Odorless kimin işine yarar?

Odorless'ın en büyük getirisi baskı hızında değil, çalışma ortamındadır. Şu durumlardan biri sizin için geçerliyse odorless'ı ciddi olarak düşünmenizi öneririz:

• Atölye şehir içinde ve kapalı bir alandaysa: İş hanı, sanayi sitesi içi dükkân, bodrum kat veya pencere açmanın zor olduğu yerler.
• Baskı salonunun yanında ofis, mağaza veya showroom varsa: Müşterinin ve çalışanların koku yüzünden rahatsız olduğu her yer.
• Komşulardan veya yönetimden koku şikâyeti alıyorsanız: Mürekkep türünü değiştirmek, havalandırma yatırımından daha hızlı bir çözüm olabilir.
• Personel uzun vardiyalarda makine başındaysa: Daha az koku, daha az yorgunluk ve daha rahat çalışma demektir.

Klasik solvent ise çok yüksek hızda açık alan üretimi yapan, kaplamasız ve sert yüzeylere sık basan, güçlü havalandırması olan büyük tesisler için hâlâ mantıklı bir seçim olabilir. Karar verirken yalnızca mürekkebin litre fiyatına değil, havalandırma maliyetine ve çalışma koşullarına da bakın.

5. Klasik solventten odorless'a geçiş adım adım

Solvent ve odorless mürekkepler aynı tankta karıştırılmamalıdır. Farklı çözücü yapıları karışınca çökelme, renk bozulması ve tıkanma riski oluşur. Geçişi kontrollü bir şekilde, bir seferde yapın:

1. Uyumu doğrulayın: Kafa modelinizi kontrol edin. Mevcut mürekkebin markasını ve en çok bastığınız medyaları not edin. Geçişi yoğun bir iş teslimatının arifesine değil, sakin bir güne planlayın.
2. Eski mürekkebi boşaltın: Tankları ve hatları boşaltın. Mürekkep yolunu, mürekkep üreticisinin önerdiği temizlik sıvısıyla yıkayın. Yıkama sıvısının temiz çıkmasını bekleyin.
3. Damper ve filtreleri yenileyin: Eski mürekkeple dolu damperler ve filtreler, yeni mürekkebe eski mürekkebin kalıntısını taşır. Değişim için yazıcı damper rehberimize bakın.
4. Doldurun ve test edin: Yeni mürekkebi doldurun, havasını alın, bir veya iki temizlik yapın ve nozul testi alın. Eksik nozul varsa baskı kafası tıkanması rehberimizdeki adımları uygulayın.
5. Isıtıcıları ayarlayın: Odorless genellikle klasik solventten daha yavaş kurur. Isıtıcı değerlerini birden değil, küçük adımlarla artırın ve her adımda kuruma testi yapın (bir sonraki bölümde).
6. Yeni renk profili hazırlayın: Eski solventin renk profili (ICC) yeni mürekkeple aynı rengi vermez. Her medya için yeni profil oluşturun veya hazır profili test baskısıyla doğrulayın. Profil konusunu RIP programı rehberimizde anlattık.

Geçişin genel kuralları (yıkama sıvısı seçimi, kaç kez yıkanacağı, kafayı korumak için dikkat edilecekler) her mürekkep değişiminde aynıdır. Bunları muadil mürekkebe geçiş rehberimizde ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

6. Isıtıcı ayarı ve kuruma testi

Klasik solventle çalışırken ısıtıcıları düşük tutmaya alışmış operatörlerin odorless'ta en sık yaptığı hata, aynı ayarla devam etmektir. Mürekkep yüzeyde tam kurumadan rulo sarılırsa katmanlar birbirine yapışır, lekeler ve renk kayması oluşur. Baskının arka yüzüne de mürekkep geçebilir.

Kuruma testi nasıl yapılır? Isıtıcı değerlerini medya üreticisinin önerisi ve RIP'teki medya profiliyle başlatın. Ardından şu sırayı izleyin:

1. En yoğun mürekkep kullanan alanı içeren (koyu zemin veya zengin siyah) 50 cm'lik bir test baskısı alın.
2. Baskı arka ısıtıcıdan çıktıktan hemen sonra koyu alana temiz, beyaz bir kâğıt peçeteyi hafifçe bastırın.
3. Peçeteye renk geçiyorsa veya yüzey yapışkan hissediliyorsa arka ısıtıcıyı 3–5 °C artırın ya da baskı modunu bir kademe yavaşlatın.
4. Peçete temiz kalana kadar tekrarlayın. Ayarı medya adıyla birlikte not edin.
5. Uzun işlerde ilk metrelerden sonra sarılan katmanı kontrol edin. Sorun yoksa işe devam edin.

7. Atölye ortamı ve saklama

Odorless mürekkebin performansı, atölye koşullarına klasik solventten daha duyarlıdır. Daha yavaş uçan çözücüler, soğuk ve nemli havada daha da yavaşlar.

• Sıcaklık 22–28 °C: Soğuk atölyede mürekkep koyulaşır, damla düzensizleşir ve kuruma uzar. Kış sabahlarında makineyi ortam ısınmadan uzun işe başlatmayın.
• Nem %40–60: Çok kuru havada nozul yüzeyinde kuruma ve statik elektrik artar. Çok nemli havada ise kuruma yavaşlar.
• Saklama: Kapalı şişede 12 ay raf ömrü vardır. Şişeleri güneş almayan bir yerde, kapakları sıkıca kapalı ve 22–28 °C'de saklayın. Soğuk depodan gelen şişeyi makineye koymadan önce oda sıcaklığına gelmesini bekleyin.

Sıcaklık ve nemin baskıya etkisini, ölçüm ve düzeltme yöntemleriyle birlikte atölye sıcaklığı ve nemi rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.

8. "Kokusuz" güvenli mi demek?

Kokunun az olması, mürekkepte çözücü olmadığı anlamına gelmez. Odorless da bir eco solvent mürekkeptir ve buhar çıkarır; yalnızca bu buhar çok daha az rahatsız edicidir. Bu yüzden:

• Atölyede hava akışını sürdürün. Makinenin bulunduğu alanı tamamen kapalı bırakmayın.
• Mürekkep doldururken ve temizlik yaparken nitril eldiven kullanın.
• Göze temas ederse bol suyla yıkayın, cilde temas ederse sabunlu suyla yıkayın. Yutulursa kusturmayın ve doktora başvurun.
• Kullanmadığınız şişelerin kapağını kapalı tutun. Açık şişe hem buhar yayar hem de mürekkebin koyulaşmasına yol açar.

Her zaman ürünün güvenlik bilgi formundaki (SDS) talimatlar esas alınmalıdır.

Sık sorulan sorular

Sonuç

Odorless mürekkep, Konica Minolta ve Starfire kafalı büyük format makinelerde makineyi değiştirmeden koku sorununu çözmenin en pratik yoludur. Doğru kafa uyumu, temiz bir geçiş, ısıtıcıların yeni mürekkebe göre ayarlanması ve her medya için yeni renk profili ile klasik solventin baskı kalitesine yakın sonuç alırken çok daha rahat bir atölyede çalışırsınız.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Karşılaştırmalar temsilîdir ve mürekkep serisine, medyaya ve makineye göre değişir. Mürekkep değişimi, ısıtıcı ayarı ve bakım işlemlerinde makinenizin kullanım kılavuzunu ve ürünün güvenlik bilgi formunu esas alın. Emin olmadığınız konularda deneyimli bir servisten destek alın.